Muzeum w Rybniku, Stowarzyszenie Humanistyczne: Europa, Śląsk, Świat
Najmniejszy oraz Koło Inicjatyw Studenckich działające przy Rybnickim
Ośrodku Naukowo-Dydaktycznym Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach
zorganizowały konferencję pt. "W służbie społeczeństwa. Znaczenie
kolei dla dziejów Polski", która odbyła się 28 października br. w auli
Rybnickiego Ośrodka Naukowo-Dydaktycznego Uniwersytetu Ekonomicznego w
Katowicach.
Nasze spotkanie z historią kolei rozpoczęło powitanie gości przez
Michała Kapiasa - opiekuna Koła Inicjatyw Studenckich, który następnie
oddał głos dyrektorowi rybnickiego Muzeum - Bogdanowi Klochowi.
Pomysłodawcą i koordynatorem konferencji był pracownik Muzeum w
Rybniku - Dawid Keller. Konferencja odbyła się pod patronatem
Prezydenta Miasta Rybnika Adama Fudalego i dzięki wsparciu
Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Górnictwa Oddział Rybnik.
Kolej, także tym razem nas nie zawiodła i trzymała się wieloletniej
tradycji - niektórzy bowiem prelegenci jadąc nią dotarli na
konferencje z małym opóźnieniem... Jako pierwszy swój referat pt.
"Historia kolei na Dolnym Śląsku" wygłosił Przemysław Dominas, który
skupił się na infrastrukturze kolejowej. Zaciekawienie wzbudził
materiał ilustracyjny przygotowany przez prelegenta, ukazujący piękno
architektury kolejowej w Polsce, która potrafiła przetrwać dziesiątki
lat, na trwale wpisując się w nasz krajobraz.
Sporym zainteresowanie cieszyło się wystąpienie Jacka Kurka pt. "Kolej
i tożsamość (kilka sugestii ze Śląskiem w tle)". Specyfika tego
wystąpienia ujawniła się w wsłuchiwaniu się w przygotowaną oprawę
muzyczną m.in. grupy Kraftwerk. Pozwoliło ono poznać symboliczne
znaczenie kolei jak i jej dostrzegalny wpływ na współczesny Śląsk i
Ślązaków.
Skupione na postaci Romana Podoskiego wystąpienie Andrzeja Synowca
przyniosło szereg technicznych szczegółów na temat prac badawczych
bohatera referatu, które zaowocowały interesującą dyskusją o prądach
błądzących.
Znaczne emocje i interesującą dyskusję wzbudził referat Dawida
Kellera, który zwrócił uwagę na konieczność przeprowadzenia badań na
temat polityki państwa wobec polskiego kolejnictwa w okresie
międzywojennym (w tym szczególnie wobec administracji kolejowej) oraz
weryfikujących punktualność PKP w okresie międzywojennym. Referent
podnosił również konieczność przedstawienia międzywojennych kolei w
podręcznikach i opracowanich popularnych uwzględniającego liczne
trudności i przeciwności towarzyszące ich działaniu.
Liczne pochwały uzyskał referat Krzysztofa Nowackiego, który
przedstawił "Znaczenie transportu kolejowego dla prowadzenia działań
bojowych na obszarze Śląska w okresie II Wojny Światowej oraz
planowania działań bojowych na obszarze Śląskiego Okręgu Wojskowego w
okresie powojennym", zwracając uwagę na zagadnienie, które w
powszechnej wiedzy słuchaczy konferencji było słabo znane.
Grzegorz Labuda zwrócił uwagę na zagadnienie elektryfikacji kolei w
Trójmieście i towarzyszące jej relacje prasowe. Ciekawą dyskusję
wzbudziła sprawa pochodzenia taboru przeznaczonego dla obsługi linii
kolejowych w tym rejonie. O pracownikach stacji kolejowej na Górnym
Śląsku (Ruda Kochłowice) w okresie po II wojnie światowej w niezwykle
ciekawy sposób opowiadał Marcin Jarząbek, a sceny z filmów Stanisława
Barei, w których kolej odgrywała znaczącą rolę przedstawił Bogdan
Kloch. Wystąpienie dyrektora Muzeum przerywane było żywymi reakcjami
słuchaczy, którzy znając filmografię S. Barei z dużą radością
wspominali prezentowane opisy. Z kolei Szczepan Świątek wskazał na
przydatność akt PZPR w badaniu dziejów kolei.
Na lokalnym przykładzie Raciborza, miasta, do którego kolej dotarła
jeszcze w latach 40. XIX w., Paweł Newerla wskazał sposób powstawania
i rozwoju przemysłu (w oparciu o dobry dostęp to linii kolejowej),
rozbudowy substancji mieszkaniowej oraz wzrostu liczby mieszkańców.
Dariusz Opaliński zwrócił natomiast uwagę na wykorzystanie kolejowych
rozkładów jazdy w badaniach historycznych przytaczając szczegółowe
informacje na temat stanu zachowania tego typu źródeł, ich wydawców i
dystrybutorów. W obszernym wystąpieniu Dominik Lulewicz zaprosił
słuchaczy do Krakowa wskazując etapy powstania stacji kolejowej w tym
mieście, prezentując poszczególne budynki i opisując ich aktualny stan
zachowania. W ostatnim wystąpieniu Michał Izydorczak wskazał przykłady
współczesnego wykorzystania linii wąskotorowych w Europie
Środkowo-Wschodniej porównując je do sytuacji w Polsce.
Jak się okazało w wielu przybyłych gościach temat kolejnictwa wzbudził
znaczne emocje, o których można było się przekonać podczas dyskusji,
które nie milkły nawet na przerwach. Konferencja zgromadziła liczne
grono słuchaczy z całej Polski. Jesienią 2012 r. ukaże się wydawnictwo
pokonferencyjne, które pozwoli zapoznać się z wygłoszonymi referatami
wszystkim zainteresowanym.
Organizatorzy konferencji
